TERRITORIOS A CAMBIO DE IDEOLOXÍA

Por Mario Wainstein

De todos os temas que se barallaron con vistas á Conferencia de Annapolis, que sen dúbida sufriron unha gran depreciación desde o seu primeiro anuncio e ate agora, un dos máis importantes, cando non o máis importante de todos, é o de esixir á delegación palestina que recoñeza a Israel como Estado xudeu e que así conste en calquera acordo que se obteña, referendado este por todas as instancias palestinas pertinentes, se é posible tamén por un plebiscito. Eu sei que hai quen me tratará de inxenuo. Nunha conferencia na cal hai intentos de tratar os temas centrais do conflito, tales como fronteiras, o status final de Xerusalén, a solución definitiva ao problema dos refuxiados, que importancia pode chegar a ter un tema teórico, ou ideolóxico, como unha sinxela declaración na cal recoñécese a existencia lexítima de Israel como Estado xudeu? Eu, pola miña banda, estou convencido de que os inxenuos son os que cren que os outros son temas "actuais", "prácticos" e "importantes". En realidade, son temas dos cales non obter conclusións nin acordos de ningunha índole e non xo máis que un xeito elegante de perder o tempo. Os temas ideolóxicos, en cambio, para un conflito que é antes que ningunha outra cousa precisamente ideolóxico, son de importancia capital. Israel é un Estado que naceu da ideoloxía, e hoxe enfrontámonos a un terrorismo de inspiración relixiosa, é dicir, ideolóxica, que impulsa a xente a matarse para matar. Os propios palestinos non ven na esixencia israelí un detalle de formas e procedementos. Pola contra, Saeb Erekat xa declarou que a esixencia é inadmisible. El entende perfectamente de que se trata, polo visto moito mellor que a gran maioría dos israelís que lle restan importancia. O argumento de que a OLP xa recoñeceu a existencia de Israel polo mesmo feito de asinar un acordo conxunto e de estar disposta a recoñecer as fronteiras, é falaz. É verdade que a OLP recoñeceu a existencia de Israel. Pero iso en por si non ten maior importancia que recoñecer a existencia da táboa de logaritmos. A pregunta é que é Israel. Se Israel é o Estado xudeu e os palestinos recoñéceno como tal, estarían aceptando con 60 anos de atraso a decisión de partición do 29 de novembro de 1947. Dous Estados para dous pobos, o xudeu e o árabe palestino. O primeiro xa existe e é recoñecido e agora procédese a crear o segundo. Se esa é a realidade recoñecida, quedará por discutir un asunto de fronteiras, de pagos e indemnizacións, pero deixa de ter validez o retorno dos refuxiados palestinos. Se a solución acordada é un Estado palestino e outro xudeu, carece de sentido esixir o ingreso de xudeus, como cidadáns, ao palestino -e de alí a esixencia palestina de evacuar os asentamentos nos territorios que pasen a ser parte do seu Estado- ou de palestinos ao xudeu. De maneira que os colonos xudeus serán evacuados e indemnizados de acordo ao que a Knésset estipule, e os refuxiados palestinos igual, só que a indemnización non será pagada polos propios palestinos. A negativa palestina a recoñecer a Israel como lexítimo Estado xudeu é o quid de toda a cuestión e o que diferencia ao conflito cos palestinos do conflito co resto dos países árabes. A paz con Exipto, para mencionar un exemplo claro e famoso, consistiu no mutuo recoñecemento de ambos Estados como tales, o trazado da fronteira acordada por ambos, o intercambio de embaixadores e o respecto das respectivas soberanías. Alí alcanzaba co recoñecemento do Estado de Israel, a secas, que ten fronteira común con Exipto. Non fai falta máis. O mesmo poderá suceder cando se asine unha paz con Siria e o Líbano, e así foi tamén con Xordania. Cos palestinos é completamente diferente porque a diferenza dos anteriores con eles disputámonos un mesmo territorio e cada unha das partes reivindícao como propio. Israel sostén que Eretz Israel é a súa patria histórica de seu, en tanto que os palestinos reclaman a Palestina para si mesmos. Os xudeus queren asentarse en Hebrón e algúns alegan que lles asiste o dereito porque alí vivían xudeus ate que foron masacrados en 1929. Os palestinos queren vivir nas súas casas de Iafo ou de Lod ou da súa aldea na Galilea, da cal portan aínda a chave. Ao non recoñecer a Israel como Estado xudeu, os palestinos aspiran a que haxa dous Estados: un árabe palestino e outro, Israel, dos cidadáns que o habitan. De maneira que mentres o pobo xudeu en Israel renuncia ao que considera o seu territorio patrio para edificar sobre esa renuncia un acordo de paz, o pobo palestino en todos lados segue considerando ao territorio israelí como irredento. Dese xeito estariamos calcando a conduta que levou ao fracaso á negociación de Oslo, onde unha parte, Israel, busca un acordo, en tanto que a outra, os palestinos, busca xustiza. O conflito cos palestinos deriva precisamente de que é un choque entre dúas xustizas, e a xustiza non se pode negociar, é inflexible. A xustiza é cega e non coñece compromisos nin renuncias. Coa xustiza vaise a guerras xustas, pero non a acordos dolorosos. Eu son dos que cren que se hai disposición a un acordo honesto, equitativo, e non sede de xustiza ou de vinganza, ese acordo é posible aínda que sexa arduo e teña no camiño innumerables inimigos. Se a discusión entre nós pasase a ser onde debe estar a liña de fronteira, como foi con Exipto ate a arbitraxe internacional; se o que teremos en discusión é como dividir as soberanías e mandatos en Xerusalén de maneira que cada un teña o que necesita, como no seu momento sucedeu tamén co Vaticano; se a disputa haberá de ser o monto das indemnizacións que lle corresponden aos refuxiados cuxas propiedades quedaron en territorio israelí, non teño dúbida que arribaremos a un acordo. Pero non é esa a situación. A realidade é que non hai unha dirección palestina disposta ou capaz de asumir a gran renuncia histórica non a un pedazo de territorio senón ao reclamo territorial, non a unha franxa que se pode ver e palpar senón á idea desa franxa, que polo visto ten nesta rexión moita máis importancia que a franxa en si mesma. Ademais, todos saben que é o que ten Israel para ofrecer como renuncia nunha negociación de paz: son territorios, evacuacións de colonos, liberación de presos palestinos. Todas cousas moi concretas e materiais. A cambio diso os palestinos están chamados a facer concesións ideolóxicas, palabras e promesas: o recoñecemento do Estado xudeu como lexítimo é unha delas, xunto coa declaración do fin do conflito. Hai quen cren que non hai simetría, e que as concesións palestinas, comparadas coas israelís, son moi pouca cousa. Eu non creo que sexa así. Pero seguramente non penso o contrario: é unha desfachatez de parte palestina esixir que Israel se retire dos territorios e non aceptar recoñecelo como Estado xudeu.

A GUERRA DO TELEXORNAL

Por Henrique Cymerman

A canle nacionalista fala de "a paz posíbel" e o islamista de "axentes que queren vender Palestina" A tensión entre os dous movementos palestinos enfrontados, Hamas e Al Fatah, está ao roxo vivo, pero a loita concéntrase agora nas pantallas de televisión. O tema actual: a conferencia de Annapolis. A Televisión Palestina, con sede en Ramala, fiel á ANP e a Mahmud Abbas, intenta conquistar a opinión pública destacando a unidade nacional e o dano que os radicais causaron ao soño palestino. Os presentadores, no canto de atacar de forma directa a Hamas, concéntranse en encomios á nación palestina. Ultimamente sacaron do arquivo todas as películas e cancións en honra ao líder fundador, Yasir Arafat. Este aparece falando de unidade nacional e do Estado palestino con capital en Jerusalem. "A paz é unha misión posíbel" é a principal mensaxe dos últimos días. Basam Abu Sumaya, director da canle, afirma: "Desde que Hamas ocupou Gaza e os estudos locais da televisión, a nosa audiencia é dez veces superior, porque a xente dáse de conta de que nós non ocultamos nada e somos transparentes". A televisión de Al Fatah deixa que os espectadores fagan o traballo. Moitos chaman e esixen unha resposta máis tallante ás acusacións islamistas. En Gaza, Hamas fixo de todo para neutralizar os medios escritos e electrónicos que non lle son fieis, en varios casos destruíndoos. En canto á súa canle, Al Aqsa, non faltan reportaxes nos que se acusa a Abbas e a outros dirixentes de Al Fatah de ser "axentes traidores que pretenden vender Palestina ao inimigo na conferencia de Annapolis". Todos son cualificados de "mercenarios de Estados Unidos e de Israel". Os islamistas sosteñen que a era de Abbas é a peor da historia e el non ten autoridade para levar a cabo concesións". Nun dos seus vídeos, o locutor afirma: "O que se ve en Palestina non é unha guerra entre irmáns, é un asasinato planificado e sistemático en coordinación co ocupante". Logo vese a Abbas e Olmert abrazándose e sorrindo, e inmediatamente un avión israelí disparando un foguete e matando a palestinos. O director da televisión de Al Fatah, Abu Sumaya, acusa á de Hamas de levar a cabo un lavado de cerebro aos nenos e de incitar á violencia e a matar a aqueles que consideran traidores. "Nós non estamos dispostos a facer o mesmo. Por iso representamos a todo o pobo palestino, non os intereses dun grupo". A canle de Hamas vese tamén en Cisxordania. Algunhas familias mírano por motivos ideolóxicos. Outras para coñecer as posturas do rival. A familia El Tamimi non se perde as novas e Abdel Salam, o pai, pasa longos minutos mirando a pantalla con aire crítico e movendo a cabeza en xesto reprobatorio. "As súas provocacións son unha vergoña. Non teñen ningún respecto polo movemento que leva decenas de anos defendendo os nosos intereses nacionais". No estudo de Ramala, o director Abu Sumaya continúa atacando á canle Al Aqsa: "Seguen o modelo da televisión Al Manar, de Hezbollah". Yun produtor compara os métodos da canle de Hamas cos do propagandista nazi Joseph Goebbels. O director de programación da emisora de Hamas, Samir Abu Muhsen, opina: "É moi duro que os nosos propios irmáns de Al Fatah, que comparten connosco o sufrimento, as alegrías, a esperanza de crear un Estado e os mesmos principios, digan que a nosa resistencia e a nosa loita son un lavado de cerebro islamista". Ao concluír a guerra en Gaza cunha vitoria islamista esmagadora, Hamas quere conquistar as cidades cisxordanas. Al Fatah pretende recuperar o control sobre Gaza e para iso planea crear en Cisxordania outra canle que se dirixirá ao público da franxa para recuperar o seu apoio a Al Fatah. Ambas organizacións saben que a vía mais rápida cara ao corazón do pobo pasa polas pantallas dos televisores.

La Vanguardia 28.11.07

O FINAL DE TODOS OS FINAIS

Por Eitan Haber

Cando regresen todos os primeiros ministros de Israel do cumio de Annapolis, ou da posterior en Seattle, ou máis tarde de Dallas; unha vez que acougue o clamor das trompetas e os festivais da paz; dentro dun ano, cinco ou dez, esta será a situación: Israel volverá á súa casa, moitas decenas de poboacións detrás da Liña Verde serán desmanteladas, case 200 mil xudeus residentes en Cisxordania e nas Alturas do Golán construirán ou adquirirán as súas novas residencias no unha que vez denominouse, e aparentemente denominarase de novo, "a pequena Israel", dentro dos límites de 1967, máis ou menos. E Xerusalén, con toda a dor do meu corazón, será a capital de dous estados. Se isto non ocorre durante o goberno de Olmert, ocorrerá con Bibi Netanyahu como primeiro ministro, ou con Ehud Barak, ou Tzipi Livni, ou con alguén a quen aínda non coñecemos. Que non haxa malos entendidos. Persoalmente, non quixese que nada diso ocorrera. Como moitos israelís, tamén eu, un simple cidadán, quixera que Israel fose grande como o é hoxe en día, forte, poderoso e que saiba plantarse firmemente nas súas posicións. Lamento dicir que non é isto o que ocorrerá nos próximos anos e xeracións. O que aquí escribo xa se sabía inmediatamente logo da Guerra dos Seis Días; por iso, o entón Goberno de Levy Eshkol devolvería inmediatamente os territorios se os árabes acordaban a paz. Dito sexa de paso, Menajem Beguin era ministro dese goberno. Hoxe en día, en charlas fóra de protocolo e da prensa, destacados representantes da dereita din que eles entenden moi ben que iso é o que ocorrerá. Non hai outra alternativa. Fóra de Micronesia e as Illas Marshall, non hai quen acepte a "a gran Israel", e aqueles que saben o que un mundo adverso lle pode causar a Israel de 2008 en diante, comprenden tamén que finalizaron as dubitaciones. Aparentemente, iso é o que se ten que facer. Cando iso ocorra e Israel regrese a casa, o shock será insoportable e podería crebar a este difícil e amado país. Entón baixaranse os cartafois dos arquivos, os xornalistas furgarán nos protocolos, dos subsolos tirarán os programas e os nomes con telaraña de Rogers e Baker, e da Opción Xordana, e das conversas secretas con Nasser e Sadat, Hussein e Hafez Al-Assad, cos seus antecesores e sucesores. Porán todo, todo encol da mesa e o pobo de Israel preguntará con toda razón: Onde estivemos?, Que fixemos e porque non coincidimos con este ou aquel plan? Como foi que apedreamos con palabras -e unha vez a tiros- a persoas que apareceron e dixeron: acepten iso, iso é o que podemos. Calquera outra alternativa é peor? Unha ollada nos cartafois dos subsolos da historia ensinaranos que puidemos negociar cun Goberno en Cisxordania, razoable, prudente e simpatizante, pero iso si, xordano, e quedarnos con Xerusalén case toda xudía, cunha paz completa cos sirios -aparentemente sen a Meseta do Golán ou con ela arrendada por xeracións- e máis, moito máis. Entón xurdirán varios interrogantes. O máis difícil será: Se chegamos a isto logo de 40 ou 45 anos, por qué motivos matamos, e fundamentalmente, por qué razóns tivemos que morrer? Como foi que malgastamos recursos de varias xeracións en capital humano e económico? O que se percibe hoxe como "desastre nacional" para unha parte importante da cidadanía, será o ideal da mesma dentro de cinco, dez ou vinte anos. Isto é o que entenderon Menajem Beguin, Shimón Peres, Itzjak Rabin, Ehud Barak, e probablemente Bibi Netanyhau e Ariel Sharón. O mesmo Sharón -para moitos "o máis grande de todos"-, que foi o creador e promotor do "milagre dos asentamentos nos territorios ocupados". Iso é o que hoxe entende Ehud Olmert, e iso é o que calquera entenderá cando sente na cadeira de brazos principal da oficina do Primeiro Ministro. Polo tanto, Annapolis, esta semana é só un chanzo máis, só un, nese rañaceos cun interminable número de chanzos, onde en cada un deles descansan corpos sacros e puros, como raios resplandecentes, que nos alumean e exhortan a recapacitar e volver á realidade.

TEXTO DA DECLARACIÓN CONXUNTA DE PAZ ISRAELO-PALESTINA

A continuación, texto da declaración conxunta israelo-palestina, lido o martes en Annapolis polo presidente estadounidense George W. Bush:

"Os representantes do goberno do Estado de Israel e da Organización pola Liberación de Palestina (OLP), representados respectivamente polo Primeiro Ministro Ehud Olmert e o Presidente Mahmud Abbas, en calidade de presidente da Autoridade Palestina, conviñeron en Annapolis (Maryland), baixo o auspicio do Presidente de Estados Unidos George W. Bush, e co apoio dos participantes a esta conferencia internacional, o seguinte acordo conxunto:

"Expresamos a nosa determinación de pór fin ao derramamento de sangue, os sufrimentos e as décadas de conflito entre os nosos pobos: a entrar nunha nova era de paz, fundada na liberdade, a seguridade, a xustiza, a dignidade, o respecto e o recoñecemento mutuo; a difundir unha cultura de paz e non violencia; a combater o terrorismo e a súa incitación, veñan de palestinos ou de israelís. "Co obxectivo de chegar a dous Estados; Israel e Palestina, vivindo o un xunto ao outro en paz e seguridade, convimos lanzar de inmediato negociacións bilaterais para lograr un tratado de paz que resolva todas as cuestións pendentes, incluíndo as cuestións esenciais sen excepción algunha (...). "Covenimos establecer negociacións vigorosas, activas e permanentes, e a facer todos os esforzos posibles para chegar a un acordo antes de finais de 2008. "Con este obxectivo concluír que un comité directivo guiado conxuntamente polo responsable da delegación de cada parte reunirase con regularidade. "O primeiro encontro do comité directivo terá lugar o 12 de decembro de 2007. "O Presidente Abbas e o Primeiro Ministro Olmert continuarán reuníndose cada dúas semanas para seguir as negociacións e achegar toda a axuda necesaria para o seu progreso. "As partes tamén se comprometen a cumprir de inmediato as súas respectivas obrigas decretadas pola folla de ruta sobre unha solución permanente a dous Estados que resolva o conflito israelo-palestino tal e como estableceu o Cuarteto o 30 de abril de 2003, e conveñen formar unha estrutura estadounidense-palestino-israelí, dirixida por Estados Unidos, destinada a supervisar a aplicación da folla de ruta. "A menos que as partes o decidan doutra forma, a implementación do futuro tratado de paz estará suxeito á aplicación da folla de ruta, baixo supervisión de Estados Unidos".

Annapolis, 27 de Novembro de 2007

Máis información sobre o Proceso de Paz AQUÍ

O LOBBY FEROZ

Por Rafael L. Bardají

Cando non se pode explicar un fenómeno político, en lugar de recoñecer a complexidade dos feitos e as limitacións intelectuais propias adóitase recorrer á sempre útil teoría conspirativa, onde nada é o que parece e sempre hai viláns de ocultas e globais ambicións tramando complots. E, ademais, moi frecuentemente búscase un chibo expiatorio de todos os males. Para moitos, e por demasiados anos, as conspiracións e as culpas foron cousa do pobo xudeu. Dos xudeus, para ser máis exactos. No lobby israelí, John Mearsheimer e Stephen Walt, dous profesores ben coñecidos no mundo académico anglosaxón, non fan máis que remozar con retrincos de actualidade o mito do inmenso, e por suposto opaco, poder dos xudeus no mundo. Empezando pola política exterior dos Estados Unidos. Mearsheimer e Walt escribiron un mal libro sobre un tema importante que require ser abordado con moita máis profundidade e honestidade. Talvez o único bo desta obra sexa a aparente evolución dos seus autores, ate agora adaíles da escola neorrealista e, xa que logo, absolutamente despreocupados das dinámicas internas da nacións, das súas culturas políticas e dos mecanismos que empregan á hora de tomar decisións estratéxicas. Para eles, o único relevante á hora de entender e explicar o mundo era a distribución de poder entre as nacións e as relacións que, en consecuencia, establecíanse entre elas. Agora, en cambio, e talvez porque o seu universo intelectual non podía dar explicación a cousas tan centrais como a caída da URSS, ou que Alemaña non se converteu no IV Reich (iso viña voceando Mearsheimer a principios dos anos 90), deixan de lado a columna vertebral da súa escola de pensamento e caen de cheo en factores puramente domésticos para explicar a formulación de toda a política e a acción exterior dos Estados Unidos. E fano cunha argumentación monotemática e inexorablemente simplista. As teses do libro son ben sinxelas; a saber: que existe en América un potentísimo lobby xudeu (no seu primeiro ensaio puñan "Lobby", coa inicial en maiúscula) que, coas súas artimañas, mantén secuestrados aos lexisladores e ao Executivo norteamericanos en beneficio directo do Estado de Israel; e, en segundo lugar, que a alianza entre EEUU e Israel, supostamente nacida da acción do lobby xudeu en Washington, é unha grave carga e un risco estratéxico para América. Hai que dicir que esta obra, de forma e ton académicos, é enganosa: en realidade, é case unha teoloxía. Non hai demostracións, senón axiomas e actos de fe no que tautolóxicamente queda rexistrado nas súas páxinas. Así, por exemplo, dinse coma se nada cousas como esta: "A verdadeira razón pola que os políticos americanos son tan sensibles aos intereses de Israel é a forza do lobby xudeu". Ou se toma ou se deixa: non hai explicacións nin, o que é peor, xustificacións. As seiscentas páxinas que conforman este volume non son senón unha sucesión de frases da mesma natureza. É máis, os exemplos crave que elixen voluntariamente os autores para expor o alcance da influencia do lobby xudeu sobre os líderes americanos non só están pésimamente escolleitos, senón que fan dos seus argumentos un exercicio patético. Tres son os casos que, segundo Mearsheimer e Walt, veñen a probar a existencia e importancia do lobby xudeu: o do odio de Bin Laden a América, o da guerra de 2003 para derrocar a Sadam Husein e o que podería desembocar nun hipotético ataque sobre Irán. En realidade, os tres xogan á contra das teses de Mearsheimer e Walt, e demostran a falacia dos seus argumentos. Para empezar, aínda que é certo que Bin Laden referiuse en diversas ocasións ao sufrimento do pobo palestino e a Israel, foron mencións máis que tardías, e sempre marxinais ás súas ideas-forza. En contra de Mearsheimer e Walt están as interpretacións do mundo de Bin Laden tanto do equipo de Clinton como de numerosos expertos en antiterrorismo nada sospeitosos de estar traballando para George W. Bush: nin os obxectivos nin a retórica de Al Qaeda veríanse afectados por que Israel fose sacado da ecuación do Oriente Medio. Israel ocupa o seu sitio na cosmoloxía de Bin Laden, pero cando se relén os seus textos salta á vista que hai moitos outros elementos máis centrais, empezando polo papel da muller, os homosexuais ou o capitalismo nas nosas sociedades. Se Israel o fose todo, como argumentan os autores do lobby xudeu, países como España estarían libres das súas ameazas. E non o están. Non o estamos. O segundo exemplo é aínda máis claro: Mearsheimer e Walt afirman categoricamente que Estados Unidos invadiu Iraq en 2003 para servir aos intereses israelís na zona. Aí coinciden co que pensan moitos árabes. Pero están equivocados. Se houbo no seu día un país que se opuxo á intervención militar, ese foi Israel, que prefería o statu quo a un posible caos provocado pola guerra e aos efectos posteriores que carrexaría a mesma. É máis, se houbo xentes críticas cos plans democratizadores de Bush para o Gran Oriente Medio foron os dirixentes israelís, dun e outra cor. E se non, que pregunten en Xerusalén sobre as eleccións nos territorios palestinos ou sobre a inminente conferencia de Annapolis: entón comprenderán o grao de diverxencia que hai nestes puntos entre Wáshington e Tel Aviv. Sobre Irán, pouco hai que discutir, porque aquí non se aborda o problema máis que desde unha explicación conspirativa e, por moito que se argumente en contrario, aos autores sempre lles quedará o recurso ao ocultismo, a desinformación e o engano. Pero esa é unha táctica pouco analítica, que non cadra cun suposto ensaio académico: pouco se pode facer cando o lector debe crer que a Administración americana xa está preparando un ataque contra Teherán porque os israelís llo pediron. O máis gracioso de todo é que Mearsheimer e Walt acaban por recoñecer que a súa utilización do termo lobby non se axusta á realidade dos xudeus americanos e das súas actividades na esfera pública. Para eles non é necesario que exista unha organización coherente, cuns fins claros e concretos: basta con ser xudeu para formar parte dese lobby feroz, aínda que amorfo e intanxible. Alguén no seu san xuízo pode meter no mesmo saco a Richard Perle e a Noam Chomsky? Os xudeus, como calquera outras persoas, teñen todo o dereito a expresar as súas opinións e a defender os seus intereses, sexas estes cales sexan. Non o fan os pensionistas ou os condutores de autobús? Pero, a pouco que se coñeza ao pobo xudeu, dentro e fóra de Israel, a idea dun bloque política ou ideolóxicamente compacto é requeterrisible. Opinións e accións, habelas haylas, pero para todos os gustos. Mearsheimer e Walt fan unha defensa preventiva da súa obra: din que o lobby xudeu fará todo canto estea no seu poder para desprestixialos. E aí tamén se equivocan. É a súa obra, mal argumentada, falaz, superficial e chea de erros, o que os desprestixia. E é unha mágoa. Cando eu lía con fruición a Mearsheimer, alá pola metade dos anos 80, merecía a pena. As súas ideas sempre estaban á vangarda da análise estratéxica. Pero esta non é unha obra de dous bos pensadores, senón de dous principiantes ideoloxizados. Non se gasten os 22 euros que piden por ela.

ENTRE O SANGUE E A ESPERANZA

ENTRE LA SANGRE Y LA ESPERANZA
(Reflexiones surgidas a raíz de un viaje a Israel)

Por Manuel S.Pérez Millos

Podes descargar AQUÍ en pdf a versión en galego

Hace unos pocos días hice realidad un viejo anhelo: conocer Israel. Desde luego, deseaba enterarme de primera mano, sobre el terreno y por mi propia experiencia, sobre la realidad de un país que, hasta el presente, se me pintó con colores muy poco edificantes. En mi caso, he de reconocerlo, por ser de natural poco crédulo, tantas y tan continuas acusaciones contra esa nación, me hacían propender a desconfiar de mis habituales informantes, sobre todo, porque las noticias que me llegaban al respecto, adolecían de flagrantes contradicciones. Se me juntaban, además, el hambre con las ganas de comer, esto es, que siendo visceralmente célibe cuanto a opinión –es decir, que no me caso con nadie-, rehuyo hacer mías, sin más, las consignas al uso, los puntos de vista impuestos y, en general, cualquier especie de manipulación interesada, tanto más, si estos manejos se engarzan en afectos espurios o en posicionamientos y juicios manifiestamente parciales. Pienso, como Quevedo, que no siempre de ha de sentir lo que se dice, sino que se debe decir lo que se siente. Por todo ello, al inicio del viaje y en los días precedentes, estaba expectante.

Tal vez, si en lugar de ir a Israel me desplazase a otro sitio, lo normal sería omitir lo que son detalles sobre el mero traslado desde el punto de partida hasta el de llegada. Por regla general, cualquiera que sea el medio de transporte empleado, el tránsito es tan semejante como anodino. Pero hete aquí que, en este viaje que refiero, las sorpresas comenzaron en el mismo aeropuerto de Madrid-Barajas. En efecto, era la primera vez que sufría un interrogatorio por parte de personal de seguridad de una línea aérea. El muy cortés pero firme examen a que me sometió el agente de seguridad de compañía El-Al, me hizo recordar abruptamente que iba a volar hacia un país cuya existencia está violenta, reiterada y públicamente amenazada, hasta tal punto, que los perpetradores de tales amenazas ya tienen borrado de sus mapas al pequeño estado judío. Pero en fin, que se superó sin ninguna incidencia este trámite poco usual y, tras pasar los controles policiales ordinarios, embarcamos en la aeronave que cubre el servicio regular de Madrid a Tel-Aviv.

Tras un vuelo de unas cuatro horas, aterrizamos en el aeropuerto Ben Gurion. Como durante el trayecto –a pesar de viajar con algunos conocidos- me cupo en suerte ir solo, entretuve parte del tiempo en diseñar una especie de Diario de Viaje que me proponía llevar a término. Tras analizar varias posibilidades, opté, siempre tan poco original, por hacerlo al estilo más tradicional, esto es: anotar meramente fechas, itinerarios y sencillas descripciones étnico-topográficas.

Tal intención resultó vana, ya que me pareció un desperdicio de tiempo describir algo tan prosaico. Este cambio de intención al que me estoy refiriendo, fue provocado por el hecho de descubrir que más que recuerdos de excursiones, me interesaba consignar sensaciones. La primera de ellas, fue constatar que Israel es, a pesar de lo que se informe habitualmente al respecto, un país moderno y normal, equiparable a cualquier otro de nuestro entorno cultural. Que haga gala de modernidad no es cosa extraña, ya que fue constituido a finales de 1948, lo que equivale a decir que el actual Israel y yo tenemos casi la misma edad. Sí me impactó más verificar que es una nación, hablando en términos meramente sociales, perfectamente homologable con España, Francia, Gran Bretaña, o cualquier otro estado democrático y civilizado. Así, pues, el primer infundio que se desmoronó ante el golpe contundente de la evidencia, es que “los judíos son, sino cerradamente obtusos, cuando menos bastante raros”. Esta condición de normalidad a la que aludo, es tanto más notoria si se tiene en cuenta que se trata de un territorio que sufre persistentemente el azote del terrorismo. Pese a ello, ni me sentí constreñido por cohortes de agentes secretos, ni sometido a especial vigilancia policial, ni atemorizado por la presencia anormal de efectivos militares (de hecho, en la terminal de vuelos internacionales, solamente vi a un soldado de servicio, armado, en la calle, delante de la puerta de salida). Teniendo en cuenta que se trata de un Estado al que combaten ferozmente sus vecinos, me pareció cosa en verdad extraordinaria que pudiera sentirme tan cómodo allí como en mi propio país.

Lo segundo que me llamó poderosa y muy favorablemente la atención, fue el orden y la laboriosidad. Fue la misma sensación que tuve –lo recuerdo muy bien- hace muchos, muchos años, en una entidad bancaria en Ámsterdam. Era realmente grato ver como la gente trabajaba sin estridencias, con eficacia. Posteriormente, algún israelí me dijo que el funcionamiento del aeropuerto es muy mejorable. Tal vez es que no haya visto como andan estas cosas en otras partes. A modo de anécdota, referiré que el único incidente fue que a un matrimonio que viajaba en el mismo vuelo, se les extravió una maleta que, según supe luego, les fue entregada al día siguiente en el hotel donde nos alojamos en Jerusalén.

Ya que menciono el hotel, no quiero omitir que parte del servicio estaba a cargo de palestinos, lo que me abrió nuevas ambiciones informativas, que me propuse satisfacer más adelante, en cuanto tuviera una oportunidad propicia.

La tercera cosa que me sorprendió fue la percepción de estar en una democracia real y amplia. Me percaté de que en Israel no hay ningún tipo de cortapisa que limite la libertad de opinión. Entre la ciudadanía del país hay quienes apoyan y quienes critican las decisiones gubernamentales, y unos y otros lo hacen con el entusiasmo que da el saber que nadie te va a enjuiciar u ocasionarte cualquier otro tipo de molestia por ello. De hecho, alguna de las más altas autoridades del Estado están siendo encausadas por la Justicia que, por cierto, funciona con total independencia de los poderes políticos o legislativos de la nación, hasta tal punto que se permite enmendar la plana con decisiones de inexcusable cumplimiento, al propio ejecutivo. Por su parte, la prensa actúa con entera capacidad analítica, informativa y de opinión; solamente hay un pacto tácito concertado entre los propios medios de comunicación, que les obliga a someterse voluntariamente a una especie de censura militar por razón de salvaguardar la seguridad nacional. Esto también tuve oportunidad de constatarlo sobre el terreno, con lo cual, la acusación de que Israel sea una especie de gestor de los intereses USA en la región, es otra leyenda que se viene abajo. Que el Estado de Israel es una plena democracia lo prueban todas las circunstancias, desde la más próxima, tal que no hay limitación de derechos ciudadanos impuesta por el Estado, ya sea por razón de sexo, religión o cualquier otra particularidad, o la más solemne, por ejemplo, que en la Kneset o parlamento unicameral israelí, haya diputados árabes que, juntamente con el resto de la oposición, controlan al Gobierno de la nación y defienden soberanamente los legítimos intereses de sus votantes. Otra prueba empírica de la completa democracia israelí, es que hay un laicismo de facto que permite vivir a cada cual según le plazca, lo mismo en materia de atuendo, que en cuanto a confesionalidad religiosa o relativo a cualquier otra índole personal. En Israel se puede ser libremente ultraortodoxo judío, ateo o practicante de la religión que se elija, con la única limitación que impone el respeto a los demás. En cuanto a lo que se está tratando, el propio Estado se compromete a garantizar el ejercicio de tales derechos individuales. Pienso que, curiosamente, desde la izquierda política, se anatematiza a Israel y se defienden impúdicamente otros regímenes vecinos dominados por la dictadura de posiciones confesionales que, incluso, llegan a perseguir con saña a los practicantes de otros cultos, acosan a las mujeres por el hecho de serlo e intervienen en esferas tan privadas como la orientación sexual de cada persona. Tales comparaciones, solamente me permiten lamentarme ante tan agraviante ceguera diciendo, como el Hidalgo de La Mancha, ¡cosas veredes!

Otra, a mi juicio, feliz característica de Israel, es su amor por la cultura. Uno se extasía visitando sus museos, que aúnan la sencillez de la presentación con la profundidad de la información. Desgraciadamente, no tuve oportunidad de asistir a ningún concierto, ni de acceder a sus bibliotecas. Si pude ver in situ la calidad de alguna de sus universidades, sobre las que puedo afirmar que no desdicen de ninguna de las occidentales. A la vista de tal caldo de cultivo, no extraña la continua eclosión de Premios Nobel o de galardonados de semejante rango que aportan los judíos.

Me impresionó muy gratamente el respeto que los israelíes sienten por su Historia. Me faltaría tiempo para tratar acerca de las perseverantes indagaciones arqueológicas, la conservación de zonas como Masada, los Museos Yaz Vashem, de La Diáspora o Hertzl, el Museo-Exposición del Arma de Caballería, el histórico kibbutz de Rejovot, Qumram y su complemento del Museo del Libro, y tantos otros lugares que publican plástica y elocuentemente, los diversos avatares gratos o penosos del pueblo hebreo. Habiendo visto estas cosas, estoy persuadido de que un pueblo tan conocedor y estudioso de su pasado, necesariamente tiene asegurado su futuro.

De la observación de cómo funciona, por lo menos aparentemente, la sociedad israelí, saqué la conclusión de que su éxito radica en que tienen un objetivo común: la supervivencia; saben cómo alcanzarlo: mediante la eficacia y una sabia distribución de funciones; y, por último, poseen los medios para lograrlo: a través de una esforzada y responsable dedicación a la tarea que corresponde a cada uno. Es decir: Israel, según me parece, forma un equipo con todos sus componentes perfectamente capaces, enteramente al corriente de las funciones que les son propias y totalmente entregados al bien común. Así, desde el soldado hasta el industrial; del jubilado al asalariado; del científico al artesano, todos se saben piezas necesarias y aportan lo que poseen: conocimientos, experiencia, fuerza, juventud, tiempo o esfuerzo. Ese y no otro es, a mi modesto entender, el secreto de los notables éxitos que, en todos los campos, alcanza el Estado de Israel.

Hasta el día de hoy, se me pintó a Israel como un estado imperialista, victimario implacable de inocentes y desalmado abusador de su fuerza militar. Esta iconografía pavorosa comprobé personalmente que es falsa. Ciertamente, sus fuerzas armadas, el Tsahal, son de un poder y una eficacia formidables; pero es gracias a ello que el pequeño estado, territorialmente hablando, subsiste en la actualidad. Es una patraña (y algún día se conocerán los motivos reales que la sustentan) que practique ningún tipo de dominación hegemónica. He aquí una prueba: ¿qué nación con ínfulas imperialistas y carente de recursos energéticos propios, devuelve a su vecino el único territorio con bolsas de petróleo? Pues eso hizo Israel con Egipto al entregarle la península del Sinaí. Se acusa a la nación hebrea de masacrar a civiles y de torpedear cuantas acciones humanitarias pueda. Si esto es así, ¿qué explicación cabe dar a los miles (digo bien miles, y no pocos) de misiles que cayeron y siguen cayendo sobre población civil? ¿A qué se destinan las enormes cantidades de explosivos que se introducen en territorio palestino, clandestinamente y de manera continua? ¿Serán acaso para hacer invisibles obras públicas? ¿Son imaginarios los episodios de la Villa Olímpica de Munich (5 de septiembre de 1972), o el secuestro de Entebbe (27 de junio de 1976), o tantos otros ejemplos de acciones terroristas contra los judíos? Las amenazas de Ahmadineyad, ¿son baladronadas de inofensivo matón tabernario o son declaraciones de intenciones de un jefe de estado poseedor de un impresionante poderío militar y, acaso, en breve tiempo potencia nuclear? ¿Son, tal vez, fruto de un mal sueño las noticias acerca de los incesantes llamados desde las mezquitas a acabar con Israel? Los cinturones de explosivos que portan los suicidas, ¿serán, acaso, para montar inocentes jaranas en mercados o autobuses?

Pero no se debe perder de vista que aunque la supervivencia de Israel es competencia de su milicia, su general progreso y bienestar provienen, especialmente, de un espíritu emprendedor, de una estrategia económica y comercial encomiable y de una ejemplar política de apoyo a la inversión, tanto a través de la concesión de determinados apoyos por parte de la Administración, como del desarrollo de iniciativas privadas. Tuve ocasión de visitar la Bolsa de Diamantes, bodegas de vinos y diversas industrias, así como también obtener información en cuanto a la gestión de “viveros” de empresas. Todos estos esfuerzos, toda esta laboriosidad, hacen que Israel dependa cada vez más de sí mismo y, al tiempo, que vaya consolidando sus exportaciones, especialmente en tecnologías punteras, tales que la informática, la electrónica o la industria farmacéutica, entre otras varias.

Sobre este aspecto que trato, pude constatar que el milagro económico y tecnológico israelí no es fruto del fantasmal lobby judío, como se intentó hacerme creer machaconamente. El dinero de Israel procede de su esfuerzo y de sus capacidades aplicadas a lo productivo. De hecho, el dinero está, naturalmente enterrado bajo las arenas en forma de hidrocarburos, en poder de los países árabes de la zona.

Ya que menciono la actitud de Israel con sus vecinos, no puedo omitir dos detalles sorprendentes: el uno, que los territorios que se compromete a entregar a la ANP, son dados con unas magníficas dotaciones en cuanto a infraestructuras, hospitales y otras instalaciones de utilidad. Que nadie trate de inducirme a creer lo contrario, ya que yo mismo he circulado por una excelente autopista que está construyendo en territorio de Cisjordania, previo a su transferencia a la Autoridad Nacional Palestina. A lo dicho, cabe añadir las diversas edificaciones que son gozosamente arrasadas por sus receptores, según se ha visto a través de imágenes difundidas por elementos tan poco sospechosos de simpatizar con los judíos, como son las cadenas de televisión españolas. Esto constituye, dicho con amarga ironía, una nueva evidencia del “malsano imperialismo sionista”. El segundo detalle asombroso fue la visita al Hospital Hadasa, con magníficas vidrieras pintadas por Chagall, por cierto. En este centro sanitario constaté, con la modestísima autoridad que me da mi oficio, el excelente trato que reciben los pacientes…¿israelíes? No, señor. Mayormente palestinos que acuden a Israel a curarse. Otra evidencia del “crudelísimo” trato que reciben los oprimidos por parte del opresor (según versión de los medios de comunicación españoles). ¡Ah! y del terrible muro, como de la riqueza y de la santidad: la mitad de la mitad. Solamente hay muro en contados sitios; el resto es una valla de alambre. Por otra parte, todo este dispositivo se desmantelaría en el momento en que los agentes del terror decidieran dejar de pasar a Israel con el puñetero propósito de destripar judíos. Así de claro.

Durante mi periplo, visité Belén, en territorio palestino. Omito describir las diferencias entre Cisjordania e Israel, porque no hacen al caso de este breve recordatorio. Si quiero, sin embargo, que me quede constancia de lo siguiente: Israel divide los territorios que administra en varios órdenes. Uno de ellos, es lo que llaman territorios B, esto es, que Israel renuncia a ellos y que serán entregados a la jurisdicción Palestina tan pronto como los compromisos tocantes a la seguridad nacional israelí, estén debidamente garantizados. A estas zonas no pasan los israelíes, por expresa prohibición de su Gobierno. En el caso de, por ejemplo, guías de turismo, se pretende, además, no perjudicar el medio de sustento de los autóctonos. En Belén, digo, estuve en la iglesia de Natividad, contigua al Convento franciscano. No pude por menos que recordar que quienes montaron una tremenda lucha como respuesta a una cierta visita a un lugar público al pie de Al-Aqsa, o dispensaron órdenes de asesinato contra los caricaturistas de Mahoma, no tuvieron inconveniente, sin embargo, en orinar y defecar en el lugar sagrado –bien que de otros- donde estaban acogidos. Tampoco hicieron ascos a asaltar la despensa del convento, pese a que –a las imágenes de prensa me remito- eran surtidos cotidianamente con raciones de comida por los crueles israelíes. Seguramente, estos desajustes de conducta se resolverán con la Alianza de Civilizaciones, que logrará ser culminada con éxito no más tarde, pero tampoco antes, de un par de semanas después de que la Luna fije su residencia permanente en el Lago de Sanabria.

Tuve ocasión de relacionarme con algunos palestinos que trabajan en Israel. De sus manifestaciones, extraje las siguientes impresiones: primera, que no se sienten en absoluto discriminados en cuanto a derechos ciudadanos o cualesquiera otras ventajas sociales. Segunda, que ni renuncian a su condición de palestinos, ni se sienten compelidos a ello por nadie. Tercera, que trabajan en Israel porque las condiciones laborales son muy superiores a las que disfrutarían en su tierra. Alguno de mis nuevos amigos palestinos viven en Israel, otros residen en Cisjordania e, inclusive, los hay propietarios de prósperos negocios en Israel. Los árabes no carecen de ninguno de los derechos laborales de que gozan los israelíes, y los que tienen ciudadanía en el estado hebreo, poseen los mismos privilegios que los judíos, si bien no están sujetos a las mismas obligaciones, como por ejemplo, a la prestación del servicio militar. ¿Por discriminación? En absoluto, puesto que los árabes drusos y los beduinos, toda vez que han reclamado su participación en las fuerzas armadas, cumplen con esta imposición en las mismas condiciones que un judío. Sobre lo que estoy tratando, es gratificante ver en algunas poblaciones que pude visitar, la armonía que reina entre árabes y judios.

Israel me mostró, visto desapasionadamente, que, pese a los infundios que sobre él se vierten, es un país amante de la paz y que practica un escrupuloso respeto por la vida. Nada que ver, desde luego, con las informaciones deformadas, falaces y torticeras con las que nos hacen desayunar, almorzar y cenar los informativos nacionales, así como las proclamas de muchos –o al menos de algunos- colectivos y partidos políticos. Por lo sensible de las pruebas, me abstengo de consignarlas por escrito, pero dispongo de evidencias que corroboran mi afirmación, de las cuales espero no olvidarme en el futuro pese a lo poco fiable de mi memoria. He visto lo que he visto, he comprobado lo que he comprobado y, por consiguiente, ya no me dejo engañar.

La situación en Israel actualmente tiene mucho de desconcertante. Es inconcebible que un país que se aviene a negociar con sus adversarios, que devuelve territorios, que trata con exquisita humanidad a los habitantes de territorios hostiles, que practica una democracia ejemplar, donde la mujer es respetada, donde ni animales ni persona alguna son acosados o maltratados, con un sistema social y político avanzado, cuya pujanza se basa en el trabajo y la cultura, que se ve hostigado cruel y permanentemente, que garantiza el libre ejercicio de los derechos de cualquier persona, que encarcela terroristas solamente tras ser juzgados con todas las garantías procesales, que pese a adornarse de tales virtudes sea, sin embargo, permanentemente vilipendiado. Curiosamente, en vez de tomar ejemplo de sociedades así, nos esforzamos en justificar actitudes que reprobamos teóricamente, o callamos vergonzosamente ante ellas.

Es tanto más sorprendente por cuanto estos modos se perciben especialmente en ambientes progresistas, o así autocalificados. En Israel triunfó el socialismo como no lo hizo ni en la Rusia soviética ni en cualquier otro país comunista. En el ámbito de los kibbutzs se viven los paradigmas socialistas plenamente. Desde los establecimientos de atención y ocio para la tercera edad, hasta los refugios antibombardeo donde tienen, por razones lamentablemente obvias, preferencia los niños. Reitero lo dicho: no me engañan más los corifeos fascistas y pseudoizquierdistas, porque estuve viviendo en un kibbutz y, por consiguiente, pude obtener información de primera mano sobre el particular, y ver con mis propios ojos lo que refiero.

En resumen: si tuviera que identificar a Israel con algún material de uso más o menos común, lo asimilaría al cristal blindado de un escaparate: transparente y resistente a los golpes y a la presión.

Israel me demostró que ama la paz, aunque no le dejan disfrutarla. Es un país, un gran país, que vive entre la sangre que le derraman y la esperanza de un futuro inevitablemente brillante.

DEBATE EN RADIO SEFARAD

Debate en Radio Sefarad: Os límites da Liberdade de Expresión?

A PARTICIÓN DE PALESTINA

Por Abraham B. Yehoshua, escritor israelí, inspirador do movemento Paz Agora.

O 29 de novembro cumpriranse sesenta anos da votación en que as Nacións Unidas aprobaron a partición de Palestina en dous Estados, un xudeu e outro árabe. A partición foi aprobada grazas ao apoio de dous bloques antagonistas: o comunista e o democrático-occidental. Que foi o que empuxou a ambos bloques a apoiar conxuntamente a proposta de partición en pleno inicio da guerra fría? A razón non está en que as superpotencias rivais tivesen un interese político ou estratéxico na zona; ao contrario, o último que querían era entrar en conflito co rico mundo árabe e musulmán, pero na miña opinión, se optaron por apoiar a creación dun Estado xudeu, foi polo tremendo impacto que supuxera o holocausto xudeu na Segunda Guerra Mundial, e apoiando o plan de partición non só se quería compensar moralmente ás vítimas senón tamén neutralizar, sequera en parte, o terrible antisemitismo que o provocou. Con todo, a creación de Israel supuxo unha reacción hostil nos árabes, que vían que o problema xudeu e o antisemitismo eran en esencia un problema da Europa cristiá, onde vivira durante séculos a maioría do pobo xudeu. Por iso, consideraban inxusto ter que ceder parte da súa terra aos xudeus; ate entón en Palestina residía unha minoría xudía, pero a creación de Israel ía supor a chegada de millóns de xudeus a unha rexión relativamente pequena. Xa que logo, a oposición dos árabes á creación do Estado xudeu era natural e comprensible, e sen dúbida calquera pobo respondería igual. Tras o holocausto, díxoselles aos palestinos que o problema xudeu non era un asunto dos europeos senón do mundo enteiro, e que agora debían pór o seu gran de area para solucionalo. Pero eles opuxéronse e con razón. En definitiva, na votación de novembro de 1947 tomouse unha decisión que provocou un gran conflito, a pesar das súas boas intencións. Ademais, nin as Nacións Unidas nin ningún país moveron despois un dedo para levar a cabo a resolución. O Reino Unido, que era o que controlaba Palestina nese momento, abstívose na votación e unha vez aprobado o plan de partición non colaborou para aplicar a decisión nin para crear unha separación razoable entre os dous futuros estados. Seis meses logo da votación, os británicos abandonaron a rexión e deixaron a ambos pobos no medio dun absoluto caos. Os árabes-palestinos, conscientes de que non podían enfrontarse eles sos ao Estado hebreo, pediron axuda aos estados árabes veciños e, nada máis marcharse os británicos, sete países árabes atacaron o novo Estado co fin de botar aos xudeus ao mar e, aproveitando a ocasión, anexionarse parte do territorio palestino. E as grandes potencias, que case xa se arrepentiran da decisión que tomaran en novembro de 1947, mantivéronse á marxe, nin intentaron parar o ataque ao novo Estado xudeu, nin trataron de impor o aprobado aos palestinos, nin os indemnizaron por perder parte do seu territorio. Así pois, desde aquela resolución de hai sesenta anos, en Oriente Medio flotan constantemente catro elementos que xeran un odio que o tempo non é capaz de aplacar.

1. A hostilidade dos palestinos cara Occidente por imporlles a solución da partición. Iso penetrou tamén no mundo árabe e deu lugar a que manteñan a postura de pór como condición para lexitimar ao Estado hebreo o regreso dos refuxiados palestinos ás súas casas no actual Israel.

2. O sentimento de culpa da Organización das Nacións Unidas por tomar aquela decisión; esa culpa fixo que non intentase realmente solucionar o problema dos refuxiados, senón brindarlles un apoio económico que fixo que durante sesenta anos a maioría dos refuxiados sigan malvivindo en campos na propia Palestina, apenas a varios quilómetros das súas antigas casas, provocando o consecuente resentimento nos palestinos.

3. A sensación de abandono que sentiron os xudeus nada máis aprobarse a resolución da partición, acrecentada por verse obrigados a loitar sós contra o ataque de varios países árabes en canto se declarou o Estado xudeu. Iso fíxoos escépticos sobre a posibilidade de achar unha solución ao conflito.

4. Durante todos estes anos, o mundo árabe e musulmán interpretou a decisión das Nacións Unidas non como un intento e un xesto humanitario para solucionar o problema xudeu e aliviar dalgún xeito a situación dun pobo que sufrira o holocausto, senón como unha estratexia dun Occidente imperialista para colocar un enclave occidental que prexudique a identidade árabe-musulmá. A miña conclusión é que a comunidade internacional terá que obrigar a que se materialice aquela decisión de 1947 para que se cre tamén un Estado palestino; os refuxiados de 1948 han de poder volver a Palestina, pero non ás súas casas de Israel, que de todos xeitos xa non existen; Israel hase de retirar ás fronteiras de 1967 e, para rematar, os territorios que se devolvan aos palestinos han de ser desmilitarizados co fin de garantir a seguridade de Israel.

COMUNICADO SOBRE SENTENZA TC – NEGACIÓN DELITO XENOCIDIO

www.amizadeconisrael.org

Desde a Asociación Galega de Amizade con Israel (AGAI) queremos deixar pública constancia da nosa radical discrepancia coa recente sentenza do Tribunal Constitucional pola que vén de declarar inconstitucional o delito consistente na difusión de ideas ou doutrinas que NEGUEN UN DELITO DE XENOCIDIO.

Porque negar un xenocidio conleva, cando menos, un profundo desprezo pola dor das súas vítimas, e implica un ataque á dignidade de todas as persoas que conforman o grupo social perseguido, atacando así á base de calquera sociedade que se pretenda democrática.

E o Dereito como froito da sociedade da que xorde, non é neutral, establece sempre un sistema de valores, e coa súa punición delimita aquelas condutas que considera inaceptables. Neste sentido, ante o perigo actual que representa o racismo e a xenofobia, e aprendendo a tráxica lección que nos deixou o Holocausto nazi, a sociedade europea repudia a negación da súa existencia.

Eis a preocupación da Unión Europea para evitar que ningún Estado europeo se poida converter nun refuxio e centro de propaganda xenófoba que nos poidan levar a repetir novamente os terribles erros do século XX, lamentablemente coa recente sentenza, xa temos un erro, o noso.

Porque non é casual a presenza estes días entre nós do destacado negacionista e líder do KU KUS KLAN, David Duke, que ao abeiro da devandita sentenza pode percorrer con toda normalidade e tranquilidade España en actividades públicas nas que fai manifesta apoloxía do antisemitismo, da xenofobia e do odio racial. Lamentablemente en virtude da recente sentenza do TC a súa actividade é lícita.

Desde a Asociación Galega de Amizade con Israel (AGAI) facemos un chamamento público á reflexión sobre este grave erro.

Vigo, 21 de Novembro de 2007

Podes descargar AQUÍ o texto do Comunicado de AGAI

MASADA (KISLEV 5768) - MEDULIO (NOVEMBRO 2007)

O PRINCIPIO SEXTO DE GOEBBLES E A LEGAL NEGACIÓN

Por Afonso Vázquez-Monxardín

Seguramente coñecen o nome de Joseph Goebbels e o de August Friedrich Kellner non lles di nada. E son dous alemáns para lembrar. O primeiro, sábeno, é un preparadísimo dirixente nazi, sensible coas artes, creador da manipulación política moderna e un abominable monstro que non dubidou en matar os seus seis fillos antes de se suicidar na caída de Berlín. O segundo, Kellner, un modesto inspector de xustiza, socialdemócrata, escribiu durante a segunda guerra mundial un diario titulado A miña oposición desde a consciencia de que a súa loita interna na Alemaña daqueles momentos era imposible. A propósito escribiu: "Non podería combater os nazis hoxe porque teñen o poder de calar a miña voz, por iso, decidín loitar contra eles no futuro. Dareilles ás xeracións vindeiras unha arma contra o rexurdir de tal demo: a miña testemuña dará fe dos actos bárbaros e amosará como paralos". E escribiu un diario de 800 páxinas que paseou medio mundo. Pero hoxe imos lembrar o sexto dos dez mandamentos da teoría da propaganda elaborados polo sabio e criminal comunicólogo alemán (o principio da orquestración) aquel que en síntese di que unha mentira repetida continuamente pasa por verdade. Precisamente porque é así, nos países avanzados de occidente é delito a negación do holocausto xudeu. Porque o pobo hebreo xa padeceu varias veces na historia a infamia da mentira: desde as acusacións de asasinatos rituais de nenos na España medieval, aos protocolos de Sión, difundidos por verdade, aínda hoxe, nos medios islamitas, a dicir, que non houbo xudeus nas Torres Xemelgas. Contra a mentira criminal, é bo lexislar para impedir sequera a posibilidade de que a unión orquestrada de moitos medios poderosos puidese chegar a relativizar, arrecunchar, ocultar e acabar negando a verdade. Por iso, a decisión do Constitucional Español amparando na liberdade de expresión o dereito dos neonazis españois de Cedade á negación do holocausto énchenos de tanta vergoña como a Ahmadineyad de satisfacción. Non me estrañaría que quixese subvencionar un próximo congreso de negación neste Madrid, capital dunha ridícula tolerancia. Mentres o bo de August Friedrich Kellner se ha de revolver na súa tumba alemá baixo a ollada triste de millóns de xudeus que chegaron ao ceo, directamente, desde as chemineas do inferno.

ANNAPOLIS: SERÁ DISTINTA DE CAMP DAVID?

Nas presentes roldas diplomáticas é máis que evidente que os interlocutores de ambas partes enfrontan posicións internas inestábeis. A coalición que goberna Israel colapsou e os niveis de aprobación do gabinete mídense nos seus puntos máis baixos. A eliminación dos asentamentos de Cisxordania constituiría unha experiencia traumática para Israel; tanto máis, canto que as concesións israelís -retirada dos asentamentos- "son concretas, inmediatas e permanentes", mentres que as concesións árabes -recoñecemento de Israel e normalización das relacións- "son abstractas e revocables". Os interlocutores enfrontan posicións internas dificiles.

Por George Chaya

Condoleeza Rice expresou claramente como espera a administración Bush que se desenvolva o actual proceso de paz palestino-israelí. O presidente palestino, Mahmud Abbas, e o primeiro ministro israelí, Ehud Olmert, levarán a cabo encontros preparatorios para definir os elementos máis importantes dun futuro acordo. Finalmente o Dossier preliminar será presentado ante unha conferencia internacional que se reunirá en Annapolis, Maryland, a finais de novembro. Aínda que é mais que evidente que tanto palestinos como israelies teñen en claro as súas propias posicións, pero non así o resultado final do Cumio. Así, as partes traballan e entenden que a particularidade de Annapolis "é que o resultado estará acordado de antemán". O que continúa no terreo do incerto e impredicible, é que aos acordos aos que se poida arribar poidan ser definitivamente implementados dado que o devir da historia móstranos que as partes esgrimiron argumentos posteriores a calquera acordo que deron ao traste coas aproximacións logradas. A xefa da diplomacia israelí, Tzipi Livni, ratificou hai uns días en Xerusalén ao seu colega estadounidense, Condolezza Rice, que a seguridade de Israel está por diante de calquera esixencia, aínda a da creación dun Estado Palestino. A ministra israelí de Relacións Exteriores ten moi clara a distinción entre os dirixentes palestinos "pragmáticos" e o movemento islamista de Hamas. Para Livni a dirección pragmática palestina debe entender que a posta en marcha de futuros acordos só terá lugar en concordancia ás fases da "Folla de Ruta", aínda que o escollo maior, é que este plan de paz internacional actualmente tópase en punto morto. Isto significa que o primeiro é a seguridade de Israel e despois a creación dun Estado palestino. Estas declaracións da Xefe da diplomacia israelí indican que o seu goberno non quere un novo Estado terrorista na rexión. Posto que iso non está dentro dos intereses de Israel, nin da dirección palestina moderada. Ate aquí non hai elementos negativos que poidan ser apreciados polos países árabes moderados. Pero Livni insistiu nunha Jerusalém indivisa como capital e non se pronunciou aínda respecto de permitir un retorno dos refuxiados palestinos. O lado árabe igualou as negativas israelís negándose a recoñecer a Israel sobre ningunha fronteira; insistindo logo nas fronteiras de 1967 que nunca foron recoñecidas cando existían e esixindo un dereito irrestricto dos refuxiados a volver a Palestina coa consecuente derivación demográfica que supón o superar á poboación xudía do Estado de Israel. É evidente que o proceso previo está sendo impulsado a partir do suposto de que as partes poden ser levadas a aceptar a finais de novembro -ou que xa aceptaron tácitamente- o chamado Plan Taba do ano 2000, recordemos que Taba foi desenvolvido logo da errada reunión de Camp David por "representantes e negociadores tecnicamente non oficiais" e establecía entre outras cousas:

Un retiro israelí concreto ate as fronteiras de 1967, retendo só os asentamentos ao redor de Jerusalém pero achicando "o corredor" entre Haifa e Tel Aviv. O Estado palestino a crearse veríase compensado cunha parte de territorio israelí equivalente -posiblemente- ao subpoboado Neguev. O goberno israelí estaría disposto a ceder os barrios árabes de Jerusalém como capital dun Estado palestino.

A visión do Goberno Olmert

Se a situación é levada realmente ate o Plan Taba, reflectiría un cambio moi significativo nas posicións de ambas as partes. É probable que o goberno de Olmert este vendo na Intifada e o avance global do islamismo radical que o seu Estado atópase baixo a ameaza concreta de varios perigos, a saber:

Primeiro: Un escenario de posibles e concretas vulnerabilidades crecentes, onde a principal ameaza non será unha guerra convencional como as do pasado. Senón que este novo perigo seran os ataques de grupos terroristas sen unha xeografía definida operando desde células pequenas, mimetizadas e móbiles.

Segundo: O insoluble problema demográfico, xa que a alternativa a unha solución de dous Estados podería ser "un só Estado" onde a poboación xudía pase a ser minoría.

Terceiro: A presión concreta e a ameaza existencial do Estado de Israel ante a proliferación nuclear rexional, especialmente por parte de Irán.

Cuarto: Un escenario internacional no que Israel se tope cada vez máis illado debido á crecente posición anti-israelí en Europa occidental e en grupos políticos pequenos pero de constante presenza nos EE.UU. que levan tempo manifestándose contra Israel sostendo que a súa presunta intransixencia é a causa da hostilidade árabe cara a Occidente.

Ao mesmo tempo, o medo emerxente a Irán xerou un reordenamiento das prioridades no mundo árabe. Para os estados sunnitas moderados, a principal preocupación pasou a ser o perigo dun Irán dominante e nuclear. A confluencia de factores e inquietudes estadounidenses, árabes, israelís e europeas alenta a expectativa de que un acordo entre Israel e os seus veciños árabes poida aliviar, ou ate resolver, os seus temores comúns.

Ate onde a diplomacia poderá cumprir con estas expectativas

Seguramente isto apreciásese cando chegue o momento da implementación, é posible que alí se presenten unha serie de cuestións de natureza técnica, pero indefectiblemente dilatorias. Cales serán as consecuencias dun impasse neste escenario? Nas presentes roldas diplomáticas é máis que evidente que os interlocutores de ambas as partes enfrontan posicións internas inestables. A coalición que goberna Israel colapsou e os niveis de aprobación do gabinete mídense nos seus puntos máis baixos. A eliminación dos asentamentos de Cisxordania constituiría unha experiencia traumática para Israel; tanto máis, canto que as concesións israelís -retirada dos asentamentos- "son concretas, inmediatas e permanentes", mentres que as concesións árabes -recoñecemento de Israel e normalización das relacións- "son abstractas e revocables". O que se é claro de cara ao futuro, é que o proceso de paz fusionarase cos conflitos xenéricos de Oriente Medio. A conferencia de Annapolis definitivamente non será o fin dun proceso; se non que debería ser o punto de partida dunha nova etapa potencialmente esperanzadora que se debe continuar en futuras administracións. E non debería guiarse pola axenda ou o calendario político estadounidense. Se se lles pide aos países árabes amigos dos EE.UU. e a Israel que soporten máis do que son capaces de resistir córrese o risco de tensar a situación que inexorablemente acabaría nun estalido de maior magnitude e gravidade. Calquera acción preliminar que presione e acose a capacidade política das partes impedirá o progreso definitivo e non faría máis que estimular aos radicais para desestabilizar con iso á rexión enteira. O liderado estadounidense sobre a base de parámetros realistas con Israel e os países Árabes moderados constitúe un requisito previo ineludible para o éxito en Anápolis. De non ser así, é un chamado ao impasse e ao illamento estadounidense. A firmeza das forzas de moderación depende da posición de EE.UU. na rexión e non só con respecto a Palestina. Como en Iraq, tampouco en Palestina a influencia estadounidense verase favorecida por unha imaxe de retirada. Todos os pobos da rexión, amigos ou inimigos, estarán xulgando a suma total dos obxectivos de EE.UU. e desde logo o seu esforzo real, concreto e xenuíno para alcanzalos.

CANCIÓN TRISTE DE ANNAPOLIS

Por Daniel Pipes

Os plans da administración Bush de convocar unha nova rolda de diplomacia árabe israelí o 26 de novembro provocarán, predigo, un dano substancial aos intereses norteamericanos e israelís. Como norma, as negociacións que teñen éxito esixen un obxectivo común; nas conversas entre dirección e patronal, por exemplo, ambas partes queren volver ao traballo. Cando a premisa compartida brilla pola súa ausencia, as negociacións non só fracasan normalmente, senón que normalmente provocan máis mal que ben. Tal é o caso das próximas conversas de Annapolis, Maryland. Unha parte (Israel) busca a coexistencia pacífica mentres que a outra (os árabes) buscan erradicar ao seu socio de negociación, como queda plasmado nas súas violentas accións, os seus patróns electorais, as súas respostas nas enquisas, a retórica política, as mensaxes nos medios, os libros de texto das escolas, os sermóns das mesquitas, as pintadas nas paredes, e moito, moito máis. O dano se provocará no caso de que o goberno israelí faga "dolorosas concesións" e obteña a cambio unha paz teórica ou promesas baleiras, como vén sendo constantemente o caso desde 1979. Os desproporcionados resultados, máis unha vez, suscitarán o xúbilo árabe e a determinación a aniquilar ao estado xudeu. Pola contra, se os israelís se poñen a unha postura conxunta palestino-norteamericana, vexo unha probable crise nas relacións Estados Unidos-Israel de proporcións sen precedentes -peor que a de 1975 ou ate 1957. Iso débese, en parte, a que as apostas estean tan altas. A Secretario de Estado Condolizza Rice declarou que "os Estados Unidos ven o establecemento dun estado palestino, unha solución de dous estados, como absolutamente esencial para o futuro non só dos palestinos e dos israelís senón tamén para Oriente Medio e, na práctica, para os intereses norteamericanos". Se un estado palestino é "absolutamente esencial... para os intereses norteamericanos", quenqueira que se interpoña no seu camiño presumiblemente vai pagar un prezo elevado. Como veño argumentando desde novembro de 2004, as relacións Estados Unidos-Israel penden dun fío. Annapolis fainas aínda máis vulnerables á desorganización. Deixando ao carón estes problemas profundos e ineludibles, as conversas afrontan dous desafíos prácticos: ao lado palestino, "o home de palla de Fatah, Mahmoud Abbás" tópase nunha situación extremadamente débil. "Non hai ningunha dirección palestina sensata que poida repartir un xornal a tempo pola mañá" observa Hirsh Goodman, do Jerusalem Report, "moito menos pór en pé un acordo de paz que aguante a proba do tempo". Pola parte israelí, o primeiro ministerio de Ehud Olmert pode darse de bruzos se os seus socios máis volubles abandonan a coalición de goberno. O SHAS e Yisrael Beiteinu advertiron en contra de dividir Jerusalém. Ehud Barak, cabeza do Partido Laborista, rexeitará presuntamente calquera plan que negue a liberdade de movementos ás Forzas de Defensa de Israel en Cisxordania. A Ministro de Exteriores Tzipi Livni pode renunciar se non se renuncia a un "dereito de retorno" para os palestinos. Que unha enquisa recente conclúa que o 77% dos israelís cren que o seu goberno é "demasiado impopular para asinar un acordo de paz cos palestinos en representación de Israel" incrementa a probabilidade de desercións. Estas pobres perspectivas expón a pregunta: por que, logo de case sete anos de manterse a distancia das negociacións palestino-israelís, a administración Bush sucumbiu agora á espiral?

Algúns factores posibles:

A ameaza iraniana: Rice ve unha oportunidade para a diplomacia norteamericana nun realineamiento de Oriente Medio resultante da agresión iraniana, tanto real (Hezbolá, Hamas) como futura (armas nucleares). A inacción peor: Se non se fai nada, a postura xa triste do Kadima nas enquisas continuará perdendo e o débil control de Fatah sobre Cisxordania se erosionará. A perspectiva dun Likud e de Hamas sucedendo a Olmert e Abbás non agrada á administración Bush máis que estes dous últimos.

Legado: Zbigniew Brzezinski articulou as esperanzas do estamento da política exterior para Annapolis e a súa mala opinión de Rice: "Ela estase dando de conta de que o seu legado agora mesmo é verdadeiramente pobre. Se logra quitarse isto do medio, será recordada coma unha verdadeira figura histórica".

Dereitos civís: Rice cre nunha barroca analoxía entre os palestinos de Cisxordania e os negros do sur na súa infancia.

Mesianismo: Tanto George W. Bush como Rice parecen verse a si mesmos como destinados a solucionar as hostilidades árabe-israelís. Un interlocutor recorda que "ela está segura de que este é o momento de pór fin ao conflito entre israelís e palestinos". Os comentarios de Rice fanse eco tanto das declaracións de George H.W. Bush de 1991 ao redor de que "chegou o momento de pór un final ao conflito árabe-israelí" como do anuncio no 2005 do primeiro ministro israelí Ariel Sharon da súa intención de "resolver este problema dunha vez por todas". Pero, como observou memorablemente Irving Kristol, "Aquel a quen os deuses van destruír, primeiro téntanlle con resolver o conflito árabe-israelí".

ANNAPOLIS E A CARAMBOLA DA BILLAR

Por Mario Wainstein

Hai algunha probabilidade de que a Conferencia de Annapolis teña éxito? O risco dun fracaso e as súas dramáticas consecuencias non debería disuadir aos promotores da intención de celebrala? As respostas a estes e outros interrogantes dependen de quen as dea, e de que se entende por éxito ou fracaso. Se por éxito se entende, como pretenden os palestinos, un acordo definitivo de todo o conflito, incluído un cronograma de acción, estamos á porta dun rotundo fracaso. Non hai ningunha posibilidade de que nin iso nin nada semellante xurda en Annapolis nin agora nin dentro de seis meses, para dar un lapso similar ao que se barallou como factible de éxito. Se o que se pretende é chegar a un acordo en teoría, un marco que enuncie os principios que deben guiar a quen busquen un acordo futuro, iso pódese lograr pero non é necesario porque xa se obtivo: en Oslo, en Taba, en Xerusalén (Nusseiba-Ayalón) e en Xenebra (Beilin-Abed Rabo). É ridículo, con todo, supor que se pode chegar a un acordo de verdade, é dicir, aplicable, en Annapolis ou en Wáshington ou en Xerusalén. O Goberno presidido por Ehud Olmert non ten maior capacidade de acción que o que presidía Ariel Sharón, e ningún dos dous estivo en condicións de mover do seu lugar aínda que sexa a un só dos asentamentos ilegais, nin sequera aos que teñen cinco caravanas e un tanque de auga, a pesar das solemnes promesas dadas ao propio presidente de Estados Unidos. Algún de verdade cre que podería evacuar a máis de 50.000 persoas, que é o que esixiría o mellor dos plans desde o punto de vista israelí? Pero quen non pode de ningún xeito chegar a nada, aínda que exista a mellor boa vontade do mundo, é o Goberno palestino de Mahmud Abbás. Poden seica el ou o primeiro ministro Salam Fayad asinar calquera cousa no nome do pobo palestino, cando nin sequera teñen o control sobre Gaza, que debe formar parte do futuro Estado, para non falar xa dos refuxiados da diáspora? É máis fácil imaxinar a Olmert convencendo aos colonos que evacúen por propia vontade e pacificamente os asentamentos, que a Abás renunciando cun mínimo de autoridade, no nome dos palestinos, ao dereito ao retorno. Se a Conferencia de Annapolis non pode ter éxito, a pregunta é para que se fai. É coma se de súpeto todos fosen ou se fixesen os idiotas. Pódense arriscar algunhas respostas. A primeira de todas é que efectivamente todos son ou fanse os idiotas. A idiotez humana é unha calidade que debe ser tida en conta como factor posible e que en reiteradas ocasións ocupou o centro do escenario da historia. A segunda é que todos: Israel, os palestinos, Estados Unidos, os países árabes e a maioría dos europeos, entenden que a verdadeira ameaza está en Irán, cun réxime que exporta violentamente a revolución islámica e que está como máximo a unha distancia de dous anos de armarse con bombas nucleares. A medida que pasan os días e os meses con sancións tartamudeadas, máis nos achegamos a ese fatídico día no cal, no mellor dos casos, o mundo volverá a unha guerra fría e un balance de horror e vivirá baixo a ameaza da hecatombe. Hoxe son xa moitos máis os que entenden que Israel queda baixo ameaza directa e na primeiro liña de fogo, pero detrás hai unha longa lista de países e culturas en todo Occidente. Para facer fronte a esa ameaza real e concreta, o mundo occidental se apresta a dar dous pasos. O primeiro é tratar de estrangular diplomaticamente ao réxime de Teherán en forma moito máis decidida que ate agora. O segundo é impedir pola forza, no caso que a diplomacia non sexa bastante disuasiva, que ese réxime teña armas nucleares. Non hai un sen o outro. Ate os que xa agora están convencidos de que non hai outra alternativa que a intervención militar, entenden que antes hai que consolidar unha coalición o máis ampla posible, que será a que en definitiva, probablemente a través do Consello de Seguridade, lanzará o ultimato. A Conferencia de Annapolis é un paso nesa dirección. O obxectivo non é a solución do conflito local, aínda que é probable que se presionará para esgrimir os maiores logros posibles. Como no xogo do billar, quéreselle pegar a unha bóla, pero coa intención de golpear a unha terceira, que non é a que está en xogo neste momento. Israel pasa a ser a bóla golpeada. O metálico co cal se paga para acceder á postura contra un país islámico como Irán sen ser sospeitoso de colaboracionista con Satanás, como necesitan os países árabes, nin anti árabe, como necesitan os países europeos a quen presenzas como as de Arabia Saudita danlles o visto e prace. Que pode facer Israel? Deixar facer o máximo sen pór en perigo a súa existencia. A iso imos

ENTREVISTA CON HENRIQUE CYMERMAN

Henrique Cymerman: "Esta zona é o centro do mundo"

Unha entrevista de Verónica Oberlander e Paul Chamah para PIEDRA LIBRE

Entrevista cun dos xornalistas hispano parlantes máis importantes en Israel, que coa súa longa traxectoria, tivo un contacto próximo e directo cos principais actores dos acontecementos desta zona do mundo. Un repaso a décadas de noticias sen descanso. Henrique Cymerman é correspondente de Oriente Medio para a cadea española Antena 3 e para o xornal barcelonés LA VNGUARDIA. Tamén colabora frecuentemente coa televisión portuguesa SIC. A súa cámara e o seu micrófono son como un espello que reflicten a través dos anos cada ferida, cada cicatriz e cada engurra desta sociedade. Pai de 3 fillos chegou a Israel aos 16 anos desde Porto (Portugal) porque así o decidiu cando tiña 11. "Informei á miña familia que ía ser o primeiro que ía vir a Israel. Ao principio todos esperaban que se me pasase esta "tolemia" adolescente, pero aos 16 anos vin de visita e decidín quedarme dunha vez". As páxinas do seu libro "Voces desde o Centro do Mundo"- publicado recentemente en español, portugués, hebreo e árabe- son a síntese da súa traxectoria profesional, na que entrevistou entre outros, aos principais líderes israelís (desde Shamir ate Olmert) e palestinos- incluíndo a última entrevista que se lle fixo a Yitzhak Rabin só 24 horas antes do seu asasinato- e a innumerables dirixentes de organizacións terroristas tales como o Xeque Ahmed Yassin (fundador e líder de Hamas ) e Abdallah Shami (líder da Yihad Islámica en Gaza). Así mesmo, un capítulo do seu libro se dedíca a relatar as fascinantes historias de persoas que- por capricho do destino- tiveron que chorar, sufrir e vivir en carne propia as terribles traxedias de ambos lados do conflito. Este capítulo é un fiel reflexo da traxectoria deste xornalista que cre que "a historia dun pobo non está escrita só polos seus líderes senón tamén polos seus personaxes descoñecidos". Aos seus 47 anos, e cun carisma, unha enerxía e un optimismo que xa quixésemos moitos, pode mirar atrás e ver as pegadas dun camiño exitoso. Premiárono numerosas veces polo seu labor xornalístico, e recentemente foille outorgada a máis alta condecoración polo presidente da República de Portugal: "Comendador da Orde do Infante Don Henrique". Parecería imposible imaxinar que este portugués con catro idiomas ao lombo, chegou 31 anos atrás a un país descoñecido e enfrontouse ás dificultades de calquera novo inmigrante. "Era o shock de non sentirse un peixe na auga. Por unha banda sentíame conectado emocionalmente porque viñera por elección propia e polo outro, non entendía aínda os códigos, o idioma emocional do país, os matices. Iso afectábame moito". Segue namorado do seu traballo como nos primeiros días e di que non o deixaría por nada. O brillo nos seus ollos claros, o seu constante sorriso e esa paixón que lle desborda por todo o que fai, non permite dúbidas. "Despois que che afás a este grao de adrenalina, non podes facer outra cousa. É incomparable, eu creo que estamos adictos. Todos os días é un novo desafío, unha nova curiosidade, unha nova misión". A súa profesión convérteo nunha especie de mediador por "importar e exportar" ideas entre israelís e palestinos e entre Europa e Israel. "Non sei se o feito de que eu transmita ideas dun lado ao outro me converte nun mediador, iso terán que xulgalo outras persoas. Pero se con iso contribúo co meu granito de area, bástame".

Pedra Libre: En que medio séntesche máis a gusto traballando, na televisión ou na prensa escrita?

Henrique Cymerman: Gústame o complemento das dúas. O día que teña que abandonar un dos dous medios voume a sentir baleiro. A televisión por unha banda, faime utilizar toda a miña creatividade, obrígame a buscar sistemas case artísticos para explicar un fenómeno complicado en moi poucos segundos. O tempo é limitado polo que tes que usar o teu poder de síntese e ademais é necesario ser creativo para chegar á xente. Mentres que a prensa escrita permíteme explaiarme, permíteme analizar, permíteme ampliar. Por iso, dalgún xeito os dous compleméntanse

PL: Sempre quixeches ser xornalista?

HC: A verdade é que non sempre quixen ser xornalista pero sempre foi unha das principais opcións. Eu creo que o meu pai contaxioume o amor polo xornalismo aínda que el non era xornalista senón un industrial. O meu pai admiraba aos bos xornalistas e todos os días había unha chea de prensa nacional e internacional na miña casa. Outro factor moi importante foi a revolución democrática en Portugal, A Revolución dos Cravos do 74. Eu era moi novo, tiña 12 anos pero creo que me marcou moito. Vin como a policía antes da revolución pegáballes aos estudantes que se reunían e por iso entendo que hoxe en día, a democracia e os dereitos humanos non son algo garantido de antemán, hai que pelexar por iso. Alguén que nace nun país como Israel, que sempre foi democrático, quizais non valore tanto este feito, tómao como algo obvio. Cando coñeces o que significa vivir nun país non democrático como me ocorreu a min en Portugal e sabes o que iso supón, aprécialo moito máis. Pero o xornalismo foi tamén o meu xeito de declarar o meu amor por esta sociedade, de coñecela por dentro, de investigala, de estudala. Levo xa bastantes anos nisto e non deixo de sorprenderme. Teño unha case obsesión xornalística que é iluminar os recunchos escuros. Gústame pór a miña lanterna en todos os lugares aínda non descubertos por outros xornalistas, buscar o lado humano e dar un nome á realidade. Atopar algún tipo de face interesante, este país está cheo de caras interesantes e de historias extraordinarias.

PL: Cal foi a entrevista máis fascinante que fixeches nestes case 15 anos de traballo?

HC: A entrevista que máis recordarei toda a miña vida e é obvio polas súas circunstancias dramáticas, é a última entrevista con Yitzhak Rabin 24 horas antes do seu asasinato. Recordo que foi moi tensa. Tiven varias entrevistas con Rabin e na súa maioría foron moi distendidas e amigables. Era moi diferente á súa imaxe pública. O era moi tímido, pero cando estaba a soas cunha persoa, transformábase: Era aberto, cariñoso, amable, interesábase. Pero esa última entrevista foi diferente. Eu sabía que el estaba moi descontento coa manifestación na que perdeu a vida, e pregunteillo. En conversacións privadas Rabin expresara días antes a súa incomodidade, dicía que facer manifestacións en prol da paz e a favor da política do Goberno recordáballe a política soviética, pero terminou aceptando pola presión dos seus colegas. E cando eu lle preguntei foi como abrir estas feridas. Cara ao final da entrevista, non sei por que a miña última pregunta foi: "E vostede, como quixese ser recordado?". Entón o mirou o reloxo, viu que estaba entrando o Shabat e díxome: "Terminamos". Ese foi o final.

PL: Como correspondente nunha zona en conflito exposche frecuentemente a situacións de risco. Recordas algunha situación de perigo en particular?

HC: Recordo hai dous anos por exemplo, nesta Intifada, que nos pegamos un gran susto. Xeralmente cando nos movemos a lugares perigosos temos un coñecemento total do terreo, temos mapas, coñecemos camiños de fuga en caso de complicacións. Pero cometemos un erro de principiantes. cambiara toda a xeografía en Jerusalem pola construción do muro, e de súpeto atopámonos en Jerusalem Oriental, nunha situación na que o camiño de fuga que tiñamos previsto estaba bloqueado polo muro. E simplemente entramos no medio dun lume cruzado nunha manifestación. Dispararon contra o meu coche, caeron gases lacrimóxenos sobre a fiestra dianteira do meu vehículo e saltaron os vidros contra nós. O problema era que non nos podiamos escapar, así que saímos do coche e quedámonos aí como carne de canón esperando a que acabe. A verdade é que me fixen moitas preguntas e a partir dese momento non nos metemos en ningún lugar ao redor do muro sen saber en que situación está e onde o están construíndo.

PL: Neses momentos non che preguntas se vale a pena arriscar a túa vida por unha entrevista?

HC: É unha pregunta que me acompaña todo o tempo, non o vou a negar. Cuéstionomo a cada momento, sobre todo porque cando concierne ao traballo de televisión, trátase do traballo de todo un equipo. Sinto unha gran unha responsabilidade, non estamos xogando, podes pagar un erro coa túa vida, e iso é o que lles ocorreu a varios xornalistas ultimamente. Está claro que hai momentos nos que teño medo. É moi duro, hai que atopar un equilibrio entre o risco que estás correndo e o resultado que isto che vai a dar a nivel informativo. E eu creo que o medo que sentimos -porque todos sentimos medo e o que di que non, mente ou está tolo-, ese medo é o noso seguro de vida. E o día en que o perdes pobre de ti porque perdes toda a conciencia. Hai que estar todo o tempo coas antenas paradas.

PL: Como feixes para manter a mesma actitude tanto fronte a un terrorista responsable da morte de nenos escolares como fronte a un pai que chorou recentemente a morte dos seus fillos?

HC: Penso que a forma de manexarme é igual á dun médico que ten que operar a un terrorista que interveu nun atentado. Ou sexa, intento deixar de lado os meus sentimentos como persoa e actuar como un profesional. Hai momentos moi difíciles. Podes estar no medio dunha entrevista e no momento máis imprevisto xórdeche unha sospeita. Hai que expulsar eses pensamentos porque senón paralízanche e o importante nese momento é levar a cabo a túa misión xornalística. Hai que intentar separar. Logo o que ti sentes na túa casa ou no estudo cando ves o material é outra historia. É un mecanismo que desenvolves para poder ser profesional, senón non poderías. É moi difícil, tárdase en conseguilo pero é a clave para poder seguir neste traballo, porque senón dedicaríame a ser contable en Tel Aviv.

PL: Como feixes para equilibrar entre un traballo tan esixente e impredicible e a túa familia?

HC: Esta é unha das partes máis complicadas, é case máis difícil que o equilibrio entre israelís e palestinos. Teño 3 fillos de distintas idades e cada un ten as súas necesidades. Eu insisto en falar con eles todos os días e velos varias veces por semana con tempo. É moi complicado. Pero hai que facelo porque desde logo é o máis importante na vida. Eles tamén me entenden. Eu creo que en todos estes anos eles entenderon que papá ten épocas nas que está un pouco máis lonxe pero está sempre cerca Como di a miña filla Noa de 8 anos, ela sabe que estea eu entrevistando a quen sexa, estea entrevistando á pantasma do Xeque Yassin e soa o teléfono e é Noa, eu interrompo o que estou facendo e vou falar con ela. Ela sabe iso e os meus outros fillos tamén o saben.

PL: Recordas algún episodio no que este equilibrio estivo a piques de romper?

HC: Hai situacións moi complicadas. Recordo fai dous anos, cando o meu fillo Yair tiña 14 pediume que o vaia a ver ao seu primeiro concerto de rock. O tiña unha banda e era a primeira vez que ían cantar fronte ao público. invitara a todo o seu colexio e era a emoción que ían estar todos os seus amigos. E el preguntábame: ?Papá, o teu virás seguro, non? E eu dicíalle:?Farei todo por vir, prométocho?. Pero ese día tocoume ir ao cárcere Hasharon, ao sector dos mozos terroristas suicidas. Estaba entrevistando a un mozo que tiña a idade de Yair que intentara cometer un atentado suicida. Recordo que a entrevista prolongouse, e mentres el explicábame como se converteu nun neno bomba e como desde os 11 anos estábase preparando, eu miraba as agullas do reloxo e pensaba no concerto do meu fillo. Son esas situacións sen saída nas que che preguntas: "E agora que fago?" Ate que terminei e saín voando cara ao concerto, creo que viaxei a uns 200 quilómetros por hora. tardaría 12 minutos en chegar, pero o importante é que cheguei a tempo E logo de recentemente estar no cárcere cos nenos suicidas, atopábame cun grupo de nenos que tocaba rock na escola de Herzlia. Eu creo que estaba pálido dos nervios, pegado á cadeira totalmente inmobilizado. E cando me tranquilicei un pouco me puxen a pensar que en 12 minutos viaxei desde un cárcere de nenos suicidas a un concerto de rock, e ríame só e repetíame: "Que vida, que traballo tocoume ter". PL: Por que esta zona é como un imán para os xornalistas?

HC: Porque é o centro do mundo, a nivel relixioso, a nivel cultural. Ate o punto que en España, Israel é considerada política interna, non internacional, é política nacional. É como algo que lles afecta moito máis que o que ocorre en calquera outro sitio, eles creceron con esta política. Non che nego que hai momentos de moito cansazo porque as cousas se repiten, e comezan as reaccións de "outra vez o mesmo", pero sempre termina ocorrendo algo que termina por superar o anterior e que volve espertar o interese.

PL: Ti cruzas a fronteira case a diario e escoitas tanto a voz palestina como a israelí, Cal é o gran malentendido na túa opinión entre israelís e palestinos?

HC: Eu creo que o gran malentendido é a falta de sensibilidade e a indiferenza cara ás vítimas do pobo veciño. Porque entón ocorre o que pasou agora nesta última Intifada, que cando hai unha desgraza dun lado, nos xornais do outro lado figura na páxina 14 ou 15. O que para un lado é realmente unha traxedia, para o outro é totalmente secundario. E a min frústrame estar neste club restrinxido de xente que cruza con gran liberdade a fronteira a Gaza ou a Cisxordania porque son consciente que en ambos lados sofren vítimas inocentes, incapaces de ver a dor allea. Os palestinos só poden ver ao soldado israelí coma un represor e os israelís pensan que todo novo palestino é unha bomba humana potencial. Onte mesmo entramos en Belén que está á beira de Xerusalén, a 10 minutos de Guiló. E crucei este muro entrando á cidade por un buraco dentro do muro. É outra realidade, unha liña paralela coa que o único punto de contacto é o choque, e iso é tremendo. A frustración é moi grande cando vexo a diario dous pobos tan cerca e tan lonxe ao mesmo tempo.

PL: És optimista con respecto ao futuro desta rexión?

HC: A curto prazo non. A longo prazo si. A historia demostra que non hai ningún conflito que ao final de moito tempo e de moitas vítimas non se puido resolver. Ate a guerra dos 100 anos acabou algún día. E velo en Europa de xeito moi claro. Hoxe en día franceses e alemáns pertencen á mesma entidade que é a Unión Europea e aínda que non se queren, e se puidesen sacaríanse os ollos mutuamente, teñen o mesmo Goberno en Bruxelas que lles une, teñen os mesmos intereses económicos, ou case. A miña opinión é que chegará o día en que israelís e palestinos e israelís e sirios, poidan ter unha relación similar á de Israel e Exipto. A miña única pregunta é canta xente vai ter que morrer e canto tempo vai pasar. Do que non teño dúbidas é que vai haber moitas vítimas dos dous lados, vai haber aínda máis dunha guerra, pero ao fin vai ter que superar o instinto da supervivencia.

PL: E no curto prazo?

HC: No curto prazo non é fácil. Eu creo que hai un problema de liderado, fan falta líderes moi valentes en ambas partes para chegar a un compromiso histórico e doloroso que vai ter repercusións internas, que pode provocar guerras civís dentro das sociedades. Pregúntome cando vai haber un líder que sexa capaz. Ao mesmo tempo hai que educar á sociedade. As dúas sociedades teñen problemas, ambas aínda viven cos mitos da guerra. E hai que educar á mocidade para a paz, para realmente estar dispostos a facer un compromiso e entender que os valores nacionalistas que xustifican a existencia dun Estado non teñen porqué contradicir a paz.

PL: Existe algún plan de paz existente que consideres viable?

HC: Non sei o que os feitos e o paso do tempo poidan cambiar. Pero se ocorre nos próximos anos, eu penso que o plan Clinton (a creación dun Estado Palestino en Gaza e nun 95% de Cisxordania; a división de Xerusalén entre Israel e o Estado Palestino e a renuncia en parte dos refuxiados palestinos ao seu dereito de retorno a Israel) será algo moi próximo á futura realidade e ao futuro compromiso. É coma se xa estivese escrito nalgún lugar o que vai ter que ocorrer algún día pero a xente non ten a forza e a valentía para chegar a iso. Eu recordo sempre as palabras de Arafat á pregunta de Moratinos (actual ministro de Relacións Exteriores español) cando saíu de Camp David. O ministro preguntoulle: "Pero rais, por que se foi, por que se vai? Por que non aproveitou esta oportunidade única?" E el respondeulle segundo me contou Moratinos: "Se eu aceptase o que me propuxeron, vostede iría ao meu funeral". El non tivo a valentía para facelo, non estivo disposto a pagar coa súa vida como fixo Sadat no seu momento. E fíxate onde estamos, é coma se a historia se volvera cara atrás e volvésemos discutir se o Goberno palestino recoñece ou non ao Estado de Israel. É como un disco raiado e é dramático para todos.

PL: A túa obriga xornalística coma correspondente español e a túa identidade xudía creouche conflitos ao longo da túa carreira?

HC: Lévoo como podo, non é fácil. Hai momentos nos que non estou de acordo cunha política israelí ou discrepo co que din en España sobre Israel. Por iso adoptei unha política que me serve moito: A transparencia total e absoluta. Da mesmo xeito que critico a Israel se creo que se equivocou ao levar a cabo unha operación militar, en España dou conferencias sobre os erros e horrores da prensa española durante esta Intifada. A miña forma de resolver estes dilemas é dicir realmente o que penso en todos os lugares e dicir o mesmo para uns e para outros.

PL: A mala imaxe de Israel en Europa en xeral e en España en particular, é unha cuestión de Hasbará ou de antisemitismo?

HC: Está claro que hai sectores antisemitas e que hai moitos outros que lle teñen unha gran antipatía a Israel pero que non se lles pode definir como antisemitas no sentido tradicional da palabra, e que estes todos víanse obrigados a calar cando se estaba no medio dun proceso de paz como o era Oslo. Agora de súpeto desafóganse, poden dicir o que queren e como queren, porque Israel dálles todos os pretextos para falar. Especialmente durante a Intifada na que Israel cometeu erros sen explicar ou explicando demasiado pouco o seu lado da película. Pero hai algo que eu creo que hai que frear rapidamente: O feito de que se volve a pór en dúbida a lexitimidade da existencia de Israel. Algo que estaba esquecido nos anos 90, algo do que ninguén se atrevía falar e non era considerado politicamente correcto, ate para os foros anti-israelís. De súpeto volvemos 15, 20 anos atrás. É inadmisible e hai que frear esta onda e canto antes mellor. Por outra banda creo que en Israel o problema de información cara ao exterior é un problema básico que dura xa moitos anos. A miña tese persoal é que se Israel falla neste tema de forma sistemática e perdeu na fronte de información guerras que gañou no campo militar tantas veces, ten que haber un motivo máis profundo que o simple feito que non se inviste suficiente diñeiro. Sabemos que no mundo actual a política da información, a política de relacións públicas é importantísima. Sabemos que un computador ou unha cámara é un arma non menos forte que un tanque. Cando Israel inviste menos que o valor dun tanque Merkavá en toda a súa política de información, non podemos pretender milagres. Eu creo que está relacionado coa mentalidade israelí da época dos pioneiros que non importa o que digan os goim, importa o que fagan os xudeus. A política dos feitos consumados, a política de facer e de non falar demasiado. Entón vén a Intifada, na que Israel recibiu moitas labazadas moi dolorosas. Creo que a moitos israelís non lles gustou a imaxe que viron no espello durante os últimos 5 anos. Na miña opinión, a conformidade dos israelís coa súa imaxe e o seu carácter, así como a seguridade da sociedade respecto da xustiza da súa causa son necesarias para chegar á paz. Porque a un pobo que sente débil e perseguido, élle moito máis difícil pagar o prezo da paz.

PL: Ti coñeciches persoalmente a Arafat. Era diferente en privado que cando llo vía en cámara?

HC: Era encantador a nivel persoal, tiña un sentido do humor exipcio, que recorda moito ao humor xudeu de rirse de si mesmos. Sempre tiña un chiste a punto. Parecía que saía dunha opereta: A súa roupa, a súa barba, o seu fusil cravado entre as pernas. Dáballes de comer na boca a todos os seus visitantes. Era un personaxe curioso. Conseguiu converter a causa palestina na causa número un da política internacional cando ate entón era un simple problema de refuxiados. Pero ao mesmo tempo, el cometeu o pecado orixinal na miña opinión: Non soubo dar o paso de líder guerrilleiro a líder dunha nación, e iso págao hoxe todo o pobo palestino.

PL: E como era Sharon a nivel persoal?

HC: Para min entre todos os líderes israelís, era o máis simpático. Recordo a última entrevista que lle fixen pouco antes de ser hospitalizado. Levaba entrevistándoo o dobre do tempo que me determinaron. Entón díxenlle: "Última pregunta señor Sharon". E el miroume e preguntoume: "Ten présa señor Cymerman?" O sentido do humor era o máis destacado nel, era unha persoa moi divertida cando falaba. Tiña algo nos ollos que che facía rir cando quería.

PL: E para terminar, Quen foi o teu gurú?

HC: O meu avó. É a persoa que tivo máis influencia sobre min. Recordo que desde os 13 aos 16 anos, sentábame case cada tarde a charlar con el. Cando recibín a condecoración do Goberno portugués dediqueilla a el, porque creo que é a persoa que máis me formou como ser humano. E eu contei no meu discurso que hai 80 anos o meu avó chegou a Lisboa. Viaxou desde Polonia en tren cunha mochila e moitos soños no corazón, e foi arrestado porque pensaban que era un axente soviético. O meu avó quedou en Lisboa e alí formou a súa vida, pero ate os 50 anos non tivo pasaporte. E eu, 80 anos despois, recibo esta condecoración do Goberno portugués, cando o meu avó nin sequera tiña un pasaporte. É como pechar un círculo.

Entrevista publicada en PIEDRA LIBRE